Iepziekte

De laatste tijd komt er soms Iepziekte voor. Dat zien we ook langs wegen en in parken. Iepziekte is een zeer ernstige schimmelziekte die wordt veroorzaakt door de schimmels Ophiostoma novo-ulmi (de meest agressieve) en Ophiostoma ulmi.

De ziekte kan binnen enkele weken tot maanden een volwassen Iepenboom doden. De schimmel verspreidt zich op twee manieren:

  1. Via iepenspintkevers (vooral de kleine en grote iepenspintkever)

    • De kevers broeden onder de schors van zieke of dode iepen.

    • Jonge kevers vliegen vervolgens naar gezonde iepen om aan twijgen te vreten.

    • Daarbij brengen ze schimmelsporen over in de houtvaten.

  2. Via wortelcontact

    • Bij dicht bij elkaar staande iepen kunnen wortels vergroeien.

    • De schimmel groeit dan rechtstreeks van een zieke naar een gezonde boom.

 Symptomen

  • Plotseling verwelkende bladeren

  • Bladeren verkleuren geel, vervolgens bruin

  • Takken sterven af, vaak eerst in de kroon

  • Bruine verkleuring van de houtvaten onder de bast

  • Uiteindelijk sterft de hele boom.

Vrijwel alle inheemse en veel aangeplante iepen zijn gevoelig, waaronder:

  • Gladde iep (Ulmus minor) – zeer gevoelig.

  • Ruwe iep (Ulmus glabra) – zeer gevoelig.

  • Fladderiep (Ulmus laevis) – minder aantrekkelijk voor de kever en daardoor vaak minder aangetast, maar niet immuun.

  • Hollandse iep (Ulmus × hollandica) – gevoelig.

 Resistente cultivars zijn ontwikkeld, zoals:

  • Columella

  • Lobel

  • New Horizon

  • Rebona

Deze zijn niet volledig immuun, maar worden veel minder vaak ernstig aangetast.

Bij een aangetaste boom:

  • Verwijder de boom zo snel mogelijk.

  • Verwijder of vernietig besmet hout; laat het niet liggen.

  • Ontschors of versnipper het hout direct, of voer het af volgens de lokale voorschriften.

  • Verwijder de stobbe of onderbreek eventuele wortelverbindingen met naburige iepen.

 Preventief:

  • Controleer iepen regelmatig tussen mei en september.

  • Snoei bij voorkeur in de winter, wanneer iepenspintkevers niet actief zijn.

  • Voorkom opslag van iepenhout met schors, omdat dit broedmateriaal vormt voor de kevers.

  • Plant bij nieuwe aanplant bij voorkeur resistente cultivars.

In een boomkwekerij is snelle signalering essentieel. Zodra één plant symptomen vertoont:

  • Isoleer de partij.

  • Verwijder besmette planten direct.

  • Controleer omliggende iepen intensief.

  • Voorkom dat snoeigereedschap besmet materiaal naar gezonde planten overbrengt (ontsmet gereedschap tussen verdachte bomen).

Voor kwekerijen kan vroege verwijdering van enkele bomen voorkomen dat een hele partij verloren gaat. Er bestaat geen curatieve fungicidebehandeling die een besmette iep geneest.