Een goede vertering is de basis om voedingsstoffen uit het voer optimaal te benutten. Voordat eiwitten, vetten en koolhydraten door het varken worden opgenomen, legt het voer een weg af door het maagdarmkanaal. Iedere stap heeft daarbij zijn eigen functie.
Bij een varken onderscheiden we drie vormen van vertering: mechanische, enzymatische en microbiële vertering. Mechanische vertering begint al bij het kauwen en gaat verder door het kneden en mengen van de voedselbrij. Bij enzymatische vertering zorgen enzymen en andere spijsverteringssappen ervoor dat voedingsstoffen worden afgebroken. Microbiële vertering vindt vooral plaats in de dikke darm, waar bacteriën voedingsstoffen fermenteren.
Na het kauwen komt het voer via de slokdarm in de maag terecht. Als de maag zich vult, wordt maagzuur geproduceerd. Hierdoor daalt de pH in de maag naar ongeveer 2 tot 4. In dit zure milieu wordt pepsine actief. Dit enzym speelt een belangrijke rol bij het afbreken van eiwitten.
Een goede werking van de maag is daarom belangrijk. De eiwitvertering die hier plaatsvindt, kan verderop in het maagdarmkanaal niet volledig worden ingehaald. Ook de snelheid waarmee de maag zich leegt speelt een rol. Wanneer de zure voedselbrij te lang in contact komt met het kwetsbare gedeelte bij de ingang van de maag, kan dit bijdragen aan het ontstaan van maagzweren.
Vanuit de maag komt de voedselbrij in de twaalfvingerige darm. Daar moet het sterk zure milieu uit de maag eerst worden geneutraliseerd. De alvleesklier produceert hiervoor natriumbicarbonaat, waardoor de pH weer stijgt.
De alvleesklier geeft daarnaast verschillende enzymen af die nodig zijn voor de verdere vertering van onder andere zetmeel en vet. Ook gal speelt hier een belangrijke rol. Gal helpt om vet in kleine druppeltjes te verdelen in de waterige voedselbrij. Daardoor kunnen enzymen het vet beter bereiken en afbreken.
In de dunne darm wordt de voedselbrij voortdurend gemengd en voortbewogen. Hier vindt een groot deel van de enzymatische vertering én de opname van voedingsstoffen plaats.
Voorin de dunne darm begint onder andere de opname van aminozuren, glucose en vetzuren. Verderop worden aanvullende enzymen afgegeven en kunnen steeds meer verteerde voedingsstoffen via de darmwand worden opgenomen. Via het bloed komen deze voedingsstoffen vervolgens beschikbaar voor bijvoorbeeld groei, onderhoud en andere lichaamsfuncties.
Hoe beter de vertering in de maag en dunne darm verloopt, hoe meer voedingsstoffen het varken uit het voer kan benutten.
Wat niet in de dunne darm is verteerd en opgenomen, komt uiteindelijk in de dikke darm terecht. Hier speelt de darmflora een belangrijke rol. Bacteriën fermenteren onder andere koolhydraten die eerder niet zijn verteerd. Daarbij ontstaan vluchtige vetzuren, die via de darmwand kunnen worden opgenomen en als energiebron kunnen dienen.
Ook wordt in de dikke darm water aan de voedselbrij onttrokken, waardoor de mest wordt ingedikt.
Niet alle fermentatie is echter wenselijk. Wanneer de vertering eerder in het maagdarmkanaal onvoldoende verloopt, kunnen bijvoorbeeld onverteerde eiwitten in de dikke darm terechtkomen. Deze eiwitten worden daar door bacteriën gefermenteerd. Daarbij kunnen omstandigheden ontstaan waarin ongewenste bacteriën zich gemakkelijker ontwikkelen. Dat kan de darmgezondheid onder druk zetten.
Alle onderdelen van het maagdarmkanaal werken nauw met elkaar samen. Wat in de maag gebeurt, heeft invloed op wat er verderop in de darm terechtkomt. Een goede eiwit-, zetmeel- en vetvertering helpt het varken om voedingsstoffen efficiënt te benutten en voorkomt dat te veel onverteerde voedingsstoffen de dikke darm bereiken.
Daarom draait een goed voer niet alleen om welke voedingsstoffen erin zitten, maar ook om hoe goed het varken deze voedingsstoffen kan verteren en benutten. De keuze van grondstoffen, de bewerking daarvan en de samenstelling van het voer spelen hierin allemaal een rol.
Onze specialisten komen graag een kijkje bij je nemen. Tijdens bedrijfsbegeleiding en stalbezoek nemen onze specialisten varkens de resultaten met je door en wordt er gekeken naar mogelijke verbeteringen. Waar nodig wordt onze nutritionist ingeschakeld. Onze specialisten kunnen je onder andere adviseren over voerstrategie, klimaat en management.
